Oude oorlogen in het Bijbelmuseum: een geschiedkundige beschouwing

9 Maart 2026

Het Museum van de Bijbelse Landen in Jeruzalem opende op 19 februari een tentoonstelling getiteld "De zesde dag na de oorlog". Deze titel is ontleend aan een werk van een Tsjechische auteur die de terugkeer naar routine en normaliteit na een periode van conflict beschrijft. De tentoonstelling biedt aan de hand van verschillende historische bronnen een blik op oorlog doorheen de Oudheid.

Dr YIGAL BLOCH
Commissaris van de tentoonstelling

“De tentoonstelling bestaat uit drie grote onderdelen, die elk niet alleen een historisch of literair verhaal vertellen, maar dit ook met een breder maatschappelijk thema verbinden. Het eerste deel van de tentoonstelling behandelt de Slag bij Qadesh en gaat bijvoorbeeld in op de vraag wat een overwinning precies inhoudt en wie dit bepaalt.”

Egyptische beeldhouwwerken tonen de overwinning van de Egyptische Farao Ramses II op de Hittieten in de Slag bij Qadesh, in het huidige Qadesh in Syrië, dit in de 13de eeuw voor Christus. Maar Hittitische documenten onthullen echter een andere werkelijkheid.

Dr YIGAL BLOCH
Commissaris van de tentoonstelling

“Deze documenten specificeren dat, indien er in de Slag bij Qadesh al een overwinnaar was, dit de Hittieten moeten zijn geweest. Het was namelijk het Hittitische leger dat er na de slag in slaagde de regio Damascus te bereiken, die ten zuiden van Qadesh ligt.”

Het tweede deel van de tentoonstelling behandelt het ballingschapsbeleid van de Assyrische koningen en dit aan de hand van een inscriptie uit het paleis van Sennacherib, de Koning van Assyrië. Het werk toont vier gevangenen, die mogelijk uit het koninkrijk Juda afkomstig waren. Zij zitten in een smekende houding met een Assyrische soldaat achter hen.

Dr YIGAL BLOCH
Commissaris van de tentoonstelling

“In de inscriptie stelt zich de vraag wat er tijdens de veldtocht van Sennacherib gebeurde? Kwam Koning Hizkia door met andere koningen een verbond te sluiten, in opstand tegen Sennacherib? Maar het Bijbels verhaal rept met geen woord over andere koningen.”

We merken op dat deze inscriptie van hand tot hand is gegaan voordat ze in het museum van Jeruzalem terechtkwam, alsof ze het verhaal van de ballingschap van de gevangenen dat ze vertelt, weerspiegelt. De tentoonstelling richt zich vervolgens op de Trojaanse Oorlog.

Dr YIGAL BLOCH
Commissaris van de tentoonstelling

“Volgens de Griekse traditie gaat het hier eerder om een bijna mythische oorlog, omdat de goden er een belangrijke rol in spelen.”

Het verhaal dat hier verteld wordt, vormt een culturele bron die een andere kijk op oorlog biedt. Het laat zien hoe een samenleving zichzelf een verhaal van een conflict voorspiegelt. De oorlog eiste veel slachtoffers aan beide zijden en iedereen was in bittere rouw om het pijnlijke verlies en de verwoestingen die deze oorlog had aangericht. Dit element wordt ook in dit deel van de tentoonstelling benadrukt.

De Pax Romana, het laatste deel van de tentoonstelling is aan de Romeinse Vrede gewijd.

Dr YIGAL BLOCH
Commissaris van de tentoonstelling

“Ook in de Romeinse wereld vinden we symbolen van vrede. De olijftak werd met Pax, de Romeinse godin van de vrede, geassocieerd. De duif was in de Oudheid immers het symbool van verschillende godinnen van de liefde. Dankzij dit beeld en het Bijbelse verhaal van de zondvloed waarin Noach een duif uitzond die met een olijftak terugkeerde, werd de duif met een olijftak vanaf de 2de eeuw na Christus in de christelijke wereld een symbool van vrede.”

Een ander symbool voor de vrede wordt met de Griekse god Hermes geassocieerd, met name een gevleugelde staf met twee slangen eromheen gekronkeld. Dit beeld doet denken aan de staf van Mozes en de bronzen slang als symbool van genezing.

In dit gedeelte is er ook een gebroken of verbogen zwaard te zien, hetgeen aan de profetie van Jesaja doet denken. “Zij zullen hun zwaarden tot ploegscharen omsmeden en hun speren tot snoeihaken” (Jesaja 2, 4), hoewel de betekenis anders is.

Dr YIGAL BLOCH
Commissaris van de tentoonstelling

“De zwaarden weerspiegelen in het tweede millennium voor Christus een gebruik dat zowel in Kanaän als in Griekenland bestond. Het vertelt dat, wanneer een krijger stierf, zijn wapens bij hem in het graf werden gelegd, soms zelfs geplooid.”

Na de ondertekening van het vredesverdrag tussen de twee landen schonk Israël aan Egypte een replica van een van deze zwaarden, met een inscriptie die 3.300 jaar oud is: “Dit zwaard is geplooid, zodat het niet in de oorlog gebruikt kan worden.”

Dr YIGAL BLOCH
Commissaris van de tentoonstelling

“Wij worden nu met problemen geconfronteerd waarmee mensen drieduizend jaar geleden ook al te maken hadden. Het betreft grootschalige bevolkingsbewegingen en migratiegolven, die niet letterlijk als verdrijvingen, maar eerder als migratiestromen moeten worden opgevat. En natuurlijk speelt ook de kwestie van het rouwen een rol. Uiteindelijk overstijgt elke oorlog vaak zijn oorzaken. Aan beide kanten vallen er doden en wat overblijft is het verdriet om de doden en de hoop dat de vrede uiteindelijk zal zegevieren.”

Bron: Website Christian Media Center
Foto: © Christian Media Center
Video: © Christian Media Center
Vertaling : Luk & Karien De Staercke-Audoore
© Belgische Landscommanderij - Ridderorde van het Heilig Graf van Jeruzalem