Ordre Equestre du Saint-Sépulcre de Jérusalem-Lieutenance de Belgique - Ridderorde van het Heilig Graf–Landscommanderij België
https://ordredusaintsepulcre.be/De-kwetsuur-van-het-Cenakel
      De kwetsuur van het Cenakel

De kwetsuur van het Cenakel

JERUZALEM – Het Cenakel is een van de belangrijkste Heilige Plaatsen in Jeruzalem, maar het is tegelijk een zwaar gecontesteerde plaats. Witte Donderdag is een van de zeldzame gelegenheden waarop de christenen daar kunnen samenkomen om te bidden.


Op amper enkele honderden meters van de Sionpoort aan de Oude Stad van Jeruzalem bevindt zich het Cenakel, de locatie die beschouwd wordt als de “bovenzaal” uit het Evangelie. Daar nam Jezus samen met zijn volgelingen het Laatste Avondmaal. Het Cenakel is dus voor de christenen een van de belangrijkste Heilige Plaatsen. Volgens de traditie hadden daar de sleutelevenementen plaats, zoals de instelling van de Eucharistie, de voetwassing, het nederdalen van de Heilige Geest op Pinksteren, het ontstaan van de eerste Kerk. Er bestaan vandaag de dag echter heel wat problemen die aan de erkenning van het eigendomsrecht en de opeising ervan door de Joden verbonden zijn. Onder de zaal der kruisen van het Cenakel bevindt zich, wat algemeen beschouwd wordt als de tombe, (het grafmonument) van Koning David. Deze wordt niet alleen door de Joden vereerd, maar eveneens door de moslims die David als een van hun profeten erkennen. In de regel hebben de christenen niet het recht om in het Cenakel de H. Mis op te dragen, enkele zeer grote uitzonderingen niet te na gesproken, zoals bijvoorbeeld bij de meeste recente pontificale bedevaarten. Zij kunnen dus enkel de zaal bezoeken.

De erkenning van het Cenakel als zijnde de plaats waar het Laatste Avondmaal heeft plaats gevonden gaat reeds terug op de eerste eeuwen van het christendom. In de IVde eeuw vertelde bisschop Epiphanius dat hij gezien had hoe het Cenakel tijdens de verwoesting van Jeruzalem onder Keizer Hadrianus gespaard bleef. Deze verwoesting was het gevolg van de Joodse opstand in de IIde eeuw. Op dezelfde plaats werd er op het einde van de IVde eeuw een grote basiliek opgericht die “ Hagia Sion ” (de Heilige Sion) en “ moeder van alle kerken ” werd genoemd. In 1219 beval de sultan de afbraak van de basiliek, zodat uiteindelijk alleen nog de Zaal van de Kruisen met daaronder de herdenkingstombe van David overbleef. In 1333 slaagden de Franciscanen erin deze plaats te verwerven en dit dank zij de steun van de vorst van Napels, Robert van Anjou en Sanches van Majorca. Zo werd het Cenakel de eerste zetel van de Custode in het Heilig Land. In 1552 werden de Franciscanen door de Ottomanen verdwenen en werd de bovenzaal tot moskee omgevormd.

Omwille van de aanwezigheid van de tombe van David werd het complex van het Cenakel in 1949, bij de stichting van de staat Israël aan de nieuwe staat toegewezen. Tot 1967 hadden de Israëli’s geen toegang tot de westelijke muur (of de Klaagmuur) die in dat deel van de stad lag dat door Jordanië werd gecontroleerd. Zo werd de tombe van David een van de belangrijkste Heilige Plaatsen voor de Joden, omdat men vanop het dak een glimp van de tempelmuur kon waarnemen.

“Het is een van de meest geschonden plaatsen van het Heilig Land, getuige van talrijke kwetsuren van het volk dat er leeft,” verklaarde Pierbatista Pizzaballa, Custode van het Heilig Land, in 2014, bij het bezoek van Paus Franciscus aan het Cenakel. “Maar wij willen geloven dat deze kwetsuren een mysterieuze en tegelijk reële band hebben met de stigmata van de Passie die Christus bij Zijn Verrijzenis en Zijn verschijningen droeg,” voegde hij hieraan toe. En ook vandaag zijn deze verwondingen nog niet geheeld.

“Het Cenakel is voor de christenen een van de belangrijkste Heilige Plaatsen, maar het behoort niet tot het Staus Quo,” stelde Athanasius Macora, Secretaris van de Commissie van het Status Quo voor de Francicanen in het Heilig Land. De pater vervolgde: “Het wettige eigendomsrecht komt de Franciscanen toe, maar er bestaat nog steeds een geschil met de Israëlische Staat.” Daar werd naar verwezen bij de onderhandelingen tussen de Heilige Stoel en Israël die op 11 maart 1999 van start gingen (maar nog steeds niet toe enig resultaat hebben geleid). Er was goede hoop dat de Israëlische Regering het Cenakel zou teruggeven, zo bijvoorbeeld in het jaar 2000, naar aanleiding van de bedevaart van Paus Johannes-Paulus II, maar dat is toen niet gebeurd. Hoe dan ook, de katholieke Kerk lijkt haar vraag niet op te geven en het is precies daarom dat de titel van de Custode van het Heilig Land nog steeds luidt: “Bewaarder van de Berg Sion en van het Heilig Graf”.

Sedert ruim twintig maanden is broeder Athanasius verantwoordelijk voor het Status Quo, maar hij is niet de afgevaardigde van de Heilige Plaatsen, zoals zijn voorganger dit wel was. Reeds vóór zijn komst vormde het Cenakel een “afzonderlijk hoofdstuk”, een voorwerp van onderhandelingen. “In het statuut van de Custode van het Heilig Land treedt het Cenakel reeds als een van de allereerste Heilige Plaatsen naar voor,” zegt Fr. Athanasius. “Wij hopen er nog steeds op daar te kunnen naar terugkeren, vermits het eigendomsrecht ons, Franciscanen, nog steeds is toegewezen.” De katholieken hebben niet het recht om er de eucharistie op te dragen, maar op Witte Donderdag en met Pinksteren kunnen zij er wel in gemeenschap bidden. In de internationale bidweek voor de eenheid onder de christenen heeft er in de zaal waar het pinkstergebeuren heeft plaats gehad, tevens een ontmoeting plaats tussen de vertegenwoordigers van de christen Kerken. Dat is de plaats waar de leerlingen door het nederdalen van de Heilige Geest plots in alle talen begonnen te spreken.

“De overige Kerken van het Heilig Land hebben theoretisch geen enkel recht om officiële bedevaarten in het Cenakel te laten doorgaan maar toch heeft er jaarlijks met Pinksteren een bedevaart plaats,” stelt Fr. Athanasius vast. Sinds 1967 hebben de Israëli’s de toegang tot het Cenakel geopend en zoals men weet hebben van dan af aan andere christen gemeenschappen jaarlijks het Cenakel bezocht. De franciscaan vertelt: “Wanneer de Grieks-Orthodoxen naar het Cenakel gaan, willen zij op de graftombe van David bidden, maar zij brengen tevens kruisen en wierook mee, hetgeen dan weer soms voor problemen zorgt.” Het bidden op deze plaats zorgt inderdaad soms voor geschreeuw vanwege orthodoxe Joden die zich door de aanwezigheid van de christenen gescandaliseerd weten. “Recent werd nog een groepering opgericht ter bescherming van de graftombe van David tegen de christenen,” vertelt Fr. Athanasius verder nog.

Sedert minder dan tien jaar houden de franciscanen van de Custode naar aanleiding van hun bedevaart met Witte Donderdag in het Cenakel de rituele voetwassing. Dit gebeurt in de namiddag na de mis van het H. Chrisma en het Laatste Avondmaal van de Heer in de basiliek van het Heilig Graf. “Dit jaar hebben wij twaalf kinderen in voorbereiding op het Vormsel gekozen,” vertelt FR. Nerwan Al Bana, pastoor van de San Salvatore, de Latijnse parochie van Jeruzalem. De kinderen kwamen uit zeven zusterscholen die met het Latijns Patriarchaat verbonden zijn. De Custode heeft hen de voeten gewassen. Ook hier zijn deze dagen voor de pastoor bijzonder druk, maar hij laat er geen twijfel over bestaan: “Wij moeten de Kerk in dit deel van de wereld vrijwaren, want al is de stad Jeruzalem oud, is ze meerdere keren vernield en zit die ook nu nog vol problemen, het is de stad waar de Kerk is ontstaan. Wij hebben dan ook de plicht om het werk van de eerste volgelingen verder te zetten.”

Beatrice Guarrera voor terrasanta.net

vertaling: Luk De Staercke

Réagir à cet articleRéagir à cet article

Een bericht, een commentaar?

vooraf modereren

Let op: je bericht verschijnt pas wanneer het gelezen en goedgekeurd is.

Wie ben je?
Vul hier je commentaar in

In dit formulier kun je de SPIP-codes {{gras}} {italique} -*liste [texte->url] <quote> <code> en HTML codes <q> <del> <ins> gebruiken. Om een nieuwe paragraaf te maken laat je gewoon een paar regels leeg.



Ontdek het Heilige Land

Agenda
juni 2019 :

Niets voor deze maand

mei 2019 | juli 2019

newsletter