Ordre Equestre du Saint-Sépulcre de Jérusalem-Lieutenance de Belgique - Ridderorde van het Heilig Graf–Landscommanderij België
http://ordredusaintsepulcre.be/Oecumenische-kijk-op-het-jaar-2018-net-voor-de-Internationale-bidweek-voor-de
        Oecumenische kijk op het jaar 2018 net voor de Internationale bidweek voor (...)

Oecumenische kijk op het jaar 2018 net voor de Internationale bidweek voor de Eenheid onder de Kerken

JERUZALEM – Op woensdag 16 januari 2019 fungeerde de School voor Bijbelstudie en Archeologie van Jeruzalem als gastheer voor de jaarlijkse conferentie in het kader van de Internationale bidweek voor de eenheid onder de Kerken. Witte Pater Frans Bouwen, specialist in de Oosterse Kerken en de dialoog tussen de christen Kerken in het Oosten, gaf een uiteenzetting over de actuele toestand inzake de oecumene onder de gelovigen en religieuzen in Jeruzalem. Tijdens de internationale bidweek kwamen deze dagelijks samen om elkaar tijdens de gebedsvieringen te ontmoeten.


De internationale bidweek voor de Eenheid onder de Kerken is in Jeruzalem een gebeurtenis die een heel bijzondere betekenis in zich draagt. De aanwezigheid van de verschillende christen Kerken in deze stad heeft dit zeker in de hand gewerkt en heeft er mee aanleiding toe gegeven dat de kerkgemeenschappen elkaar uitnodigen om dagelijks samen een tijd van gebed door te brengen. Deze vieringen trekken een grote schare gelovigen aan waaronder ook heel wat pelgrims die precies voor deze gelegenheid naar de Heilige Stad zijn afgezakt.

Jaarlijks organiseert de Commissie voor de Oecumenische Dialoog in de bidweek een conferentie over de actuele toestand inzake oecumenische initiatieven die tijdens de voorbije maanden hebben plaats gehad. Dit is de gelegenheid om geïnteresseerden in kennis te brengen van het afgelegd parcours op weg naar de eenheid en het is tevens een uitgelezen kans om gelovigen uit te nodigen samen te bidden. E.P. Frans Bouwen, voorzitter van de Bisschoppelijke Commissie, had de opdracht op zich genomen om de nieuwste evolutie in de wegen van ontmoeting tussen de verschillende Kerken te schetsen. Deze missionaris van Afrika is lid van de gemengde commissie voor de theologische dialoog tussen de katholieke Kerk en de orthodoxe Kerk en heeft een uitgebreide kennis omtrent de Oosterse Kerken. Père Frans liet bij het begin van zijn betoog evenwel niet na te stellen dat zijn presentatie enigszins subjectief gekleurd was, de kleur van een katholieke theoloog in Jeruzalem.

Bari: een betekenisvolle gebeurtenis

Alvorens met het verhaal van de vorderingen in de dialoog tussen de katholieke Kerk met de andere christen Kerken te beginnen, wou Père Frans nog even de samenkomst op 7 juli l.l. in Bari in herinnering brengen. Het was Paus Franciscus die hiertoe het initiatief had genomen. De Heilige Vader getuigt geregeld van zijn diepe solidariteit met de christenen in het Oosten die vaak doelgericht het slachtoffer zijn van de onstabiele politieke situatie. Hij nodigde dan ook de kerkleiders uit het Midden-Oosten uit om daar samen voor de vrede te bidden. Negentien kerkleiders of hun vertegenwoordigers gingen toen op zijn uitnodiging in. Voor Père Frans had deze bijeenkomst dan ook een bijzonder grote betekenis: “de keuze van de Heilige Nicolaas als patroon, het aansteken van een olielamp, de idee van een ontmoeting onder de vorm van een ronde tafel achter gesloten deuren waar iedereen in alle vrijheid zijn bezorgdheden kon uitspreken. Dit alles was zeer betekenisvol” “Bari was een vergadering waar het protocol tot een minimum werd beperkt en liet voldoende ruimte voor een échte dialoog,” besloot Père Frans. Hij suggereerde meteen ook dat men de bijeenkomst in zekere zin als synodale oefening kon beschouwen.

Ontmoetingen… en conflicten in 2018

Nadat hij de ontmoeting van Bari in herinnering had gebracht, richtte de witte pater zijn aandacht op de relaties tussen de verschillende Kerken. Sedert enige jaren hebben er inderdaad geregeld ontmoetingen plaats en de Katholieke Kerk onderhoudt met de meeste onder hen een open dialoog. In een beknopte uiteenzetting wist Père Frans enkele merkwaardige feiten op te roepen.

Orthodoxe en katholieke theologen ontmoeten elkaar geregeld en proberen permanent voortuitgang te boeken in het vraagstuk omtrent het primaatschap en de collegialiteit. Er hebben evengoed uitwisselingsdagen plaats voor studenten theologie uit Rome en Moskou. Gedurende twee weken proberen zij dan het doen en laten, alsook het denken binnen de andere Kerk te doorgronden. Wellicht mogen wij de hoop koesteren dat dergelijke ontmoetingen kunnen bijdragen tot het overstijgen van de terughoudendheid ten aanzien van de oecumenische inspanningen, die vooral in de Kerk van Moskou nog nadrukkelijk aanwezig zijn.

Met de pre-chalcedonische orthodoxen, die na het Concillie van Chalcedon (451) ontstonden en die we gemeenzaam de Oosterse Orthodoxe Kerken noemen, is de dialoog goed. Sedert 2004 komt er ieder jaar een gemengde internationale commissie samen voor een theologische dialoog tussen de katholieke Kerk en de Oosters Orthodoxe Kerken. Daar heeft men het bijvoorbeeld over de sacramenten en uit de jaarlijkse rapporten blijkt telkens een grondige consensus.

De dialoog met de Assyrische Kerk, die in 1994 een aanvang nam, was niet altijd even eenvoudig, maar heeft zich sedert 2016 goed herpakt. In november had in het Vaticaan zelfs een ontmoeting plaats tussen Patriarch Mar Gewargis III en Paus Franciscus waar ze samen een gemeenschappelijke verklaring hebben ondertekend.

Ondanks de kwestie van de wijding van vrouwen, die een struikelsteen blijft, gaan ook de katholieken en Anglicanen verder met het samen uitwisselen van wat de ene Kerk de andere kan bijbrengen.

Père Frans had het ook nog over een andere gebeurtenis die in het jaar 2018 plaats vond en die duidelijk de wil tot toenadering onder de kerken aantoont. Het ging om het bezoek van Paus Franciscus aan de Wereldraad der Kerken in juni l.l.. Dit had plaats naar aanleiding van het zeventigjarig bestaan van deze organisatie. De Wereldraad bevat een zeer groot aantal van de Gereformeerde Kerken, maar evengoed alle Orthodoxe Kerkgemeenschappen. De katholieke Kerk is evenwel geen lid. Desondanks begaf Paus Franciscus zich naar Genève, de zetel van de Wereldraad om zijn verbondenheid te betuigen. Daar bevestigde hij de beslistheid van de katholieke Kerk om haar nauwe samenwerking met de Wereldraad verder te zetten. Voor de Heilige Vader betekende dit een mooie gelegenheid voor ontmoeting en overleg, zo bijvoorbeeld over de jongeren, een onderwerp dat het geheel van Kerken aangaat.

Ondanks al deze punten van overeenkomst herinnerde Père Frans toch ook aan het feit dat het voorbije semester gekenmerkt werd door het ontstaan van een nieuwe autonome orthodoxe hoofdkerk in Oekraïne. Deze werd door de oecumenische patriarch van Constantinopel, Bartholomeus I, als autonome hoofdkerk erkend, maar dat is geenszins het geval bij de Orthodoxe Kerk in Moskou, die in deze beslissing voldoende reden ziet om zijn band met Constantinopel te verbreken.

“Dit gebeuren zal de ontmoeting tussen de kerkleiders bemoeilijken, alsmede het werk van de internationale Commissie voor de theologische dialoog,” legde de spreker uit. “Elke ontmoeting tussen de katholieke en de Orthodoxe Kerk wordt inderdaad mee voorgezeten door een vertegenwoordiger van Patriarch Bartholomeus I. Zodoende wil de Kerk van Moskou niet langer aan de bijeenkomsten participeren.” “En wij moeten ons afvragen hoe wij op een gemeenschappelijke weg stappen vooruit kunnen zetten zonder de deelname van deze hoofdkerk?” De theologen van hun kant blijven wel in de goede richting verder werken, maar hun resultaten zullen pas zin hebben indien deze door de patriarchen en hun synode zullen bekrachtigd worden. Deze kwestie zal dus nog wel enige tijd voor de nodige spanning zorgen.

En de oecumene in het Midden-Oosten en in Jeruzalem?

In een tweede deel richtte Père Frans het voetlicht even op hetgeen in het Midden-Oosten en in Jeruzalem inzake streven naar eenheid gebeurt. “Het Midden-Oosten in het algemeen en Jeruzalem in het bijzonder is een gebied waar de oecumene een dagelijkse aangelegenheid is,” vertelde Père Frans. De christenen daar trekken in hun leven van elke dag geen grenzen op tussen de verschillende Kerken. Maar de dialoog is een heel stuk ingewikkelder op het niveau van de kerkleiders, waar nog een hele weg moet afgelegd worden om van eenheid te kunnen spreken. Daartoe heeft de Wereldraad der Kerken van het Nabije Oosten, waar de katholieke Kerk wél volwaardig lid van uitmaakt, sedert enkele jaren de draad weer opgenomen. De huidige Secretaris-Generaal is een dame, hetgeen op zichzelf in het Oosten al een merkwaardig feit mag genoemd worden. Mevr. Souraya Bechealany is een Libanese katholiek en haar positie maakte het haar mogelijk om als enige vrouw (én tevens als leek) aan de bijeenkomst voor de vrede in Bari volwaardig te participeren. Dit was zelfs het geval voor de bijeenkomst van de kerkleiders of hun vertegenwoordigers die achter gesloten deuren plaats vond.

In Jeruzalem kennen de kerken elkaar behoorlijk goed en hun leiders ontmoeten elkaar geregeld. Zij toonden reeds meermaals hun wederzijdse solidariteit om zich tegen bepaalde Israëlische wetten te beschermen (nieuwe belastingen, beheer van eigendommen, de fundamentele wet op de staat van de Joodse natie).

De bisschoppelijke commissie voor de oecumenische dialoog, waarvan Père Frans de voorzitter is, verkent de lokale situatie. Voor de lokale christenen is de oecumene niet zo maar een interessante kwestie vermits zij deze dagelijks beleven zonder zich hierbij grote vragen te stellen. Gemengde huwelijken komen frequent voor waaruit een gemengde zondagspraktijk automatisch voortvloeit. Desondanks blijft de dialoog tussen de clerus inzake parochies doorgaans vrij ingewikkeld. Soms verloopt deze zeer goed, zoals bijvoorbeeld in Ramallah, maar soms blijft deze ook totaal afwezig. Er dient dus nog een lange weg afgelegd te worden…

Een van de vraagstukken die uit de gedachtewisselingen onder de aanwezigen van de conferentie naar voor is gekomen, betrof de rol die de gewone gelovigen kunnen spelen om de dialoog op hun niveau vooruit te helpen. Hierop wees Père Frans op de noodzaak van wederzijdse ontmoetingen, van het aanknopen van vriendschapsbanden en, indien mogelijk van het gemeenschappelijk gebed. Dit alles zonder overhaast bestaande regels met de voeten te treden of elkaars gewoonten in het gedrang te brengen.

Dezelfde dag van de conferentie richtte Paus Franciscus zich tijdens zijn wekelijke audiëntie op het Sint-Pietersplein tot de aanwezige gelovigen en nodigde hij hen uit de weg van de dialoog met de andere christen Kerken in te slaan. “De oecumene is geen optionele aangelegenheid,” hield hij de mensen voor die naar hem waren komen luisteren. Deze overtuiging werd volmondig door Père Frans en alle aanwezigen op zijn conferentie gedeeld, maar moet ongetwijfeld nog verder uitgedragen worden…

Cécile Klos

vertaling: Luk De Staercke

Réagir à cet articleRéagir à cet article

Een bericht, een commentaar?

vooraf modereren

Let op: je bericht verschijnt pas wanneer het gelezen en goedgekeurd is.

Wie ben je?
Vul hier je commentaar in

In dit formulier kun je de SPIP-codes {{gras}} {italique} -*liste [texte->url] <quote> <code> en HTML codes <q> <del> <ins> gebruiken. Om een nieuwe paragraaf te maken laat je gewoon een paar regels leeg.



Nieuws over het Heilig Land

Agenda
mei 2019 :

Niets voor deze maand

april 2019 | juni 2019

newsletter